Bij ons op de hogeschool worden medewerkers geacht 'mediawijs' te zijn. Scholing dus en dat soort dingen. Natuurlijk ben ik ook wel bereid om mijn 'share te doen'. Dus ik zal beginnen met nadenken.
Om te beginnen: Wat houdt de term in? De Raad voor Cultuur heeft in 2005 het Rapport mediawijsheid uitgebracht. Hierin definieerde ze het begrip als 'het geheel van kennis, vaardigheden mentaliteit waarmee burgers zich bewust, kritisch en actief kunnen bewegen in een complexe, veranderlijke en fundamenteel gemedialiseerde wereld'. Voila, de definitie en we komen daar echt niet verder mee. Het rapport maakt duidelijk dat de Raad het begrip ruimer wil zien dan alleen media-educatie. Het bredere kader van het burgerschap wil ze nadrukkelijk laten meespelen. Maar een echte begripsverheldering geeft de term niet. En dan is er nog de geweldige pretentie van 'wijsheid'. Toe maar! Zou een term als 'mediacompetentie' niet net zo goed de lading kunnen dekken? In buurland Duitsland wordt de term 'Medienkompetenz' ook vaak gebruikt. En daar dekt deze term ook een tamelijk ruim gebied. Het omvat de zogenaamde oude en nieuwe media. Dieter Baacke heeft een onderscheid gemaakt tussen mediakritiek, mediakunde, mediagebruik en mediavormgeving. De uitwerking van deze begrippen is wel bekritiseerd, maar het omvat in ieder geval wel een raamwerk van nadenken over media en het gebruik maken van deze media.
Ik wil maar zeggen: nadenken levert wijsheid op, maar dat is wel afhankelijk van de kwaliteit van het denken. Termen gedachteloos gebruiken is daarvoor verre van voldoende: dan gaan we te veel 'ins Blauwe hinein'.
vrijdag 30 maart 2012
maandag 11 juli 2011
The epoch of stupid
Over de zegeningen en valkuilen van het gebruik van internet is de laatste tijd veel gepubliceerd en gediscussieerd. De meest spraakmakende naam van de internet-sceptici is die van Nicholas Carr met publicaties als Is Google making us stupid?, Is the internet making you stupid? en als uitwerking van zijn inzichten het boek The shallows. Zijn uitgangspunt is dat het brein door internetgebruik wodt veranderd. Als gebruiker van het internet had hij veel baat gehad van de mogelijkheden om onmiddelijke toegang te hebben tot een dergelijk grote bron van informatie. Maar 'elk voordeel heb zijn nadeel': hij verloor zijn concentratie en in het algemeen zijn gevoel voor contemplatie. Nu is er in een recent rapport van Paul Howard-Jones o.d.t. The impact of digital technologies on human welbeing (voor een samenvatting zie deze site). Hierin wordt gesteld dat elke vorm van leren verandering aanbrengt in het brein. Deze stelling sluit aan bij recent neuro-wetenschappelijk onderzoek. Maar tegelijkertijd wordt ook geconstateerd dat niet is bewezen dat het gebruik van zoekmachines meer veranderingen teweegbrengt dan andere factoren. Daarmee is de stelling van Carr niet persé ontzenuwd, maar ze wordt wel in een ander perspectief geplaatst. Om dat perspectief nog iets te verbreden wil ik wijzen op een aantal stellingen die door Evan Goldstein zijn verzameld in The Chronicle of Higher Education, 54(44), B.4. Enkele goed afgewogen artikelen zijn van William Bladke en van Adam Gopnik in The New Yorker.
Mijn voorlopige conclusie is: we worden niet dommer, maar zorg wel voor momenten van echt nadenken, En dat behelst: beeldscherm uit, geen toetsenbord in de buurt, laat de informatie even voor wat die is en ga aan de slag met wat je weet.
Mijn voorlopige conclusie is: we worden niet dommer, maar zorg wel voor momenten van echt nadenken, En dat behelst: beeldscherm uit, geen toetsenbord in de buurt, laat de informatie even voor wat die is en ga aan de slag met wat je weet.
vrijdag 25 februari 2011
Cybernetica
In al de ophef over Kunstmatige Intelligentie zoals enkele weken geleden de computer die de Amerikaanse quiz Jeopardy won, worden de historische wortels van de informatiewetenschap in de cybernetica vergeten. De onderstaande film geeft een aardig overzicht.
The Librarian is back
Ja, ik ben terug. Niet persé terug van ver weggeweest, maar terug op dit blog. Over avonturen in den verre zal ik niet uitweiden (tenminste niet op deze plek). Wel zijn er zoveel interessante nieuwigheden en interessante oude feiten die een beetje verdrongen worden, dat ik daar aandacht aan wil besteden.
dinsdag 29 juni 2010
Evaluatie 23Dingen
Ach, als de website melding maakt van een schouderklopje, dan zullen we dat maar even inhoud geven. Maar toch ook een evaluatie.
Mijn favoriete onderdelen hebben alles met 'content' te maken: het maken ervan, het zoeken naar een bepaalde inhoud en het beheren hiervan. Ik werk al jaren met wiki's, blogs en met feeds. Vaak vergemakkelijken ze inderdaad mijn leven. Het geeft ook aanvullende taken. En dat kan een uitdaging zijn voor de creativiteit. En in een wereld in flux moet je nu eenmaal met veel nieuwe dingen aan de gang gaan. Verder ben ik een behoorlijke liefhebber van sites als Worldcat en LibraryThing. Ik lijk dus wel een beetje op een bibliothecaris. Zeker deze laatste site heeft nog wel andere kanten van de Web 2.0 wereld: bijvoorbeeld die van een sociaal netwerk. Zo ben ik binnen LibaryThing lid van diverse groepen.
Als Fontys-mediatheken hebben we nog het nodige werk te verrichten om meer Web 2.0 te zijn. Veel is echter ook al gedaan en loopt al jaren redelijk. Zo maken we al behoorlijk gebruik van wiki's en van weblogs. Maar Web 2.0 heeft als essentieel onderdeel een tweezijdige communicatie. We maken wel gebruik van Web 2.0-technologie, maar de grootste aandacht is nog steeds op eenzijdige communicatie gericht. In feite heeft Berners-Lee bij het ontwerpen van het Web het idee gehad dat de communicatie op het Web meerzijdig zou moeten zijn, maar bij de ontwerpers van Web-toepassingen heeft hij in dit opzicht niet altijd medestanders gevonden. In de wereld van het 'Web 1.0' was eenzijdige communicatie troef: aanbod en geen weerwoord. Web 2.0-technologie heeft dit weerwoord natuurlijk niet mogelijk gemaakt, maar wel stukken gemakkelijker. Het plaatsten van inhoud op het Web is de laatste jaren veel gemakkelijker gemaakt. In tegenstelling tot pakweg een tiental jaren geleden is het vaak een fluitje van een cent. Een groot nadeel van dit laatste is dat de grootste stupiditeiten op het web een plaats weten te vinden naast sublieme wijsheden en dat in een positie van gelijkwaardigheid. De wereld van het web heeft in dit opzicht wel de nodige overeenkomst met die van het postmodernisme. Maar sinds het web in de wereld kwam is het schiften van waardevolle informatie en bagger een groot probleem. In het kader van scholing in informatievaardigheden is er hier voor bibliothecarissen een schone taak. En natuurlijk ook voor het onderwijs. Voor ons als 'professionele' gebruikers is het ook aangewezen om kritisch te kijken waar we toepassingen voor nodig hebben. Overeenkomstig met een van de richtlijnen van Michael Stephens: 'Librarian 2.0 controls technolust'; we geven we dus niet toe aan dergelijke opwellingen. Wij overwegen daarenetegen wel wat ons doel is en wat het beste middel is om dat doel te verwerkelijken. En we passen verder ook nog een van de ijzeren regels van beleidskunde toe: we gaan achteraf na of het middel inderdaad heeft gewerkt en passen een en ander als het nodig is aan.
En van dit veel te lange weblog krijg ik pijn in mijn schouders en ik dus stop er maar mee voor nu.
maandag 28 juni 2010
Een menselijke bibliotheek
Michael Stephens'weblog volg ik al jaren en toen ik dit document op de site van OCLC tegenkwam was ik benieuwd naar wat hij te zeggen had over Library 2.0 . Terecht noemt hij als belangrijkste dat de bibliotheek menselijk is. Er werken mensen, er komen mensen en (heel wat stappen verder) gaat het er om dat we werken aan een menselijke en menswaardige wereld. Dat laatste is mijn toevoeging, maar dat is waar het in om gaat in onderwijs, in de bibliotheekwereld en in heel veel andere werkvelden. De manier waarop de bibliotheek deze prachtige nieuwe wereld een stukje dichterbij wil brengen, is door het aanbieden van goede informatie. Dat kan door middel van boeken: een voortreffelijk medium! Het kan ook door online bronnen. Het kan door een goede meningsvorming (op de basis van kwalitatief goede informatie!) op gang te helpen. Web 2.0 is in dit opzicht een aanvulling op het aloude web, waar de informatie vaak van een kant komt/kwam. Op dat punt wil ik in een later weblog nog ingaan; het ligt namelijk een stuk genuanceerder. Waar ik het hier bij wil houden is dat Web 2.0 communicatie met de gebruiker veel centraler stelt. De oude monolitische (en soms robuuste) bibliotheekcatalogi hebben daar nog wat moeite mee. Dat heeft ook te maken met een cultuur die onder bibliothecarissen heerst. Bibliothecarissen zijn namelijk heel goed in het volgens vaste regels ontsluiten van informatie. Daar is alle reden voor en dat is zelfs een goede zaak. Er is echter geen reden om het daar bij te laten. Het inbouwen van een groot stuk interactiviteit en van mogelijkheden om met enkele muisklikken (of over enkele jaren misschien beeldaanrakingen) een breder perspectief te krijgen dan met een ouderwetse catalogus, dat is zeker ook niet mis. Dat is ook een geweldige uitdaging, om daar als bibliothecarissen aan te werken.
donderdag 24 juni 2010
Wereldwijde Bibliotheek Catalogus
WorldCat is al diverse jaren een begrip. Zoekend naar een bepaalde titel kun je hier nagaan in welke bibliotheek deze aanwezig is. Niet alle bibliotheken zijn via deze route te vinden, maar in elk geval behoorlijk wat en wereldwijd. En dat is niet de enige optie. Je kunt, mits je bent aangemeld, een persoonlijk profiel aanmaken (heel Web 2.0 dus), lijsten aanmaken, zoekacties opslaan... .
Een van de nuttige voorzieningen (die ik in mijn instructie informatievaardigheden voor studenten verzwijg) is die om van een titel de APA-presentatie te krijgen via de optie citeren/exporteren. Ook in de formaten Chicago- en Turabianstijl, die van Harvard of MLA kan eenvoudig een beschrijving worden opgeroepen. Een andere optie is hier het exporteren naar Endnote, een programma dat wij op onze Hogeschool gebruiken. Dit soort voorzieningen geeft aan dat WorldCat voor een groot deel een volwassen omgeving is. Al met al is het bijzonder nuttig en voor iedereen die op zoek is naar goede informatie zeker aan te bevelen. En vind je hier alles wat je maar kunt wensen op informatiegebied? Nou nee. Zoals de half krankzinnige bibliothecaris in een van de verhalen van Jack Vance zegt: 'Er is geen index major'. Een bijzonder diepzinnige opmerking.
Een van de nuttige voorzieningen (die ik in mijn instructie informatievaardigheden voor studenten verzwijg) is die om van een titel de APA-presentatie te krijgen via de optie citeren/exporteren. Ook in de formaten Chicago- en Turabianstijl, die van Harvard of MLA kan eenvoudig een beschrijving worden opgeroepen. Een andere optie is hier het exporteren naar Endnote, een programma dat wij op onze Hogeschool gebruiken. Dit soort voorzieningen geeft aan dat WorldCat voor een groot deel een volwassen omgeving is. Al met al is het bijzonder nuttig en voor iedereen die op zoek is naar goede informatie zeker aan te bevelen. En vind je hier alles wat je maar kunt wensen op informatiegebied? Nou nee. Zoals de half krankzinnige bibliothecaris in een van de verhalen van Jack Vance zegt: 'Er is geen index major'. Een bijzonder diepzinnige opmerking.
Abonneren op:
Posts (Atom)
